Radon bo‘yicha milliy harakatlar rejasini ishlab chiqishga ko‘maklashish missiyasi tashkil etildi
03.11.2022 | scis.uz

Toshkent shahrida Xalqaro atom energiyasi agentligi (XAEA), Sanoat xavfsizligi davlat qo‘mitasi hamda Sog‘liqni saqlash vazirligi bilan hamkorlikda XAEAning Radon bo‘yicha harakatlar rejasini ishlab chiqishda a'zo davlatlarni qo‘llab-quvvatlash ekspert missiyasi tashkil etildi.

XAEA ekspert missiyasining maqsadi radon bo‘yicha harakatlar rejasini ishlab chiqish bo‘yicha xalqaro ekspertlar tajribasini o‘rganishdan iboratdir.

Tadbirda Favqulodda vaziyatlar, Sog‘liqni saqlash, Qurilish, Oliy va o‘rta maxsus ta'lim vazirliklari, Sanoat xavfsizligi, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish, Geologiya va mineral resurslar davlat qo‘mitalari, Fanlar akademiyasi, Gidrometeorologiya xizmati markazi, Navoiy kon-metallurgiya kombinati hamda Olmaliq kon-metallurgiya kombinati aksiyadorlik jamiyatlaridan mutaxassislar qatnashmoqda.

XAEA, Chexiya Respublikasi, Slovakiya va O‘zbekistonlik yetakchi ekspertlarning radon bo‘yicha harakatlar rejasini ishlab chiqish mavzusidagi ma'ruzalari tinglanmoqda.

Ma'lumot uchun. BMTning Atom radiasiyasi ta'siri bo‘yicha ilmiy qo‘mitasi ma'lumotlariga ko‘ra, normal sharoitda aholi tomonidan qabul qilinadigan nurlanish dozasining eng katta qismi (taxminan 80%) tabiiy radiasiyaviy manbalar bilan bog‘liq. Ushbu dozaning katta qismi odamning vaqtining 70% dan ko‘prog‘i o‘tadigan binolar havosida radon gazi va uning parchalanish mahsulotlari mavjudligi bilan bog‘liq.

Insonlar yashash joylarida, ish joyi va suv muhitida radon mavjudligi oldini olish mumkin bo‘lgan xavf bo‘lib, samarali milliy siyosat va tartibga solish choralari bilan bartaraf etilishi mumkin. Quyidagi chora-tadbirlar orqali radon ta'siridan sog‘liq uchun xavflarni kamaytirish yo‘llarni aniqlash mumkin:

aholini bino ichidagi radon darajasi va ular bilan bog‘liq sog‘liq uchun xavflar haqida xabardor qilish;

umuman aholi uchun ham, radon konsentratsiyasi yuqori bo‘lgan sharoitlarda yashovchi odamlar uchun ham individual xavfni kamaytirishga qaratilgan milliy radon dasturini amalga oshirish;

turar-joy binolarida radon konsentratsiyasining o‘rtacha yillik milliy darajasini belgilash;

radon sinovlarining sifati va olingan ma'lumotlarning izchilligini ta'minlash maqsadida radon konsentratsiyasini aniqlash protokollarini ishlab chiqish;

qurilayotgan binolarda radon darajasini pasaytirish uchun qurilish me'yorlariga radonning oldini olish qoidalarini kiritish va bu darajalar milliy darajadan past bo‘lishini ta'minlash uchun radon dasturlarini amalga oshirish;

qurilish sohasida ishchilarning ta'limini rag‘batlantirish va mavjud binolardan radonni olib tashlash uchun moliyaviy yordam ko‘rsatish;

Milliy saraton va tamaki nazorati strategiyalariga, shuningdek, ichki havo sifati va energiyani tejash strategiyalariga radonni xavf omili sifatida kiritishni ko‘rib chiqish;

Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (JSST)ning tavsiyalari va boshqa xalqaro tashkilotlar ko‘magida ishlab chiqilgan Xalqaro asosiy xavfsizlik standartlariga (2014) mos kelish.

JSST radon xavfsizligi standartlarini joriy etishga yordam beradi, bu esa 2030 yilgacha BMTning Barqaror rivojlanish kun tartibiga, uning maqsadlariga erishishga yordam beradi.

 

“Turar joy va ishlab chiqarish binolarida aholi uchun uzoq muddatli radon xavfini nazorat qilish bo‘yicha mintaqaviy salohiyatni kuchaytirish” mintaqaviy loyihasi doirasida bir necha kun davom etadigan XAEA  ekspert missiyasi O‘zbekiston Respublikasida radon bo‘yicha harakatlar rejasini amalga oshirishga yangi turtki bo‘lishi bilan ushbu muammoni hal etishda radonni tartibga soluvchi idoralararo hujjatlar, talablar va  tartiblarni yangilash va takomillashtirish kutilmoqda.