O‘zbekistonda "JAYRON" mashg‘ulotlari o‘z yakuniga yetdi
20.11.2019 | scis.uz

O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Xavfsizlik Kengashining joriy yil 13 va 14 noyabrdagi ko‘rsatmalariga muvofiq, O‘zbekiston Respublikasi favqulodda vaziyatlar vazirligining Fuqaro muhofazasi Instituti poligonida xalqaro ekspertlar va mutaxassislar kuzatuvi ostida, 235 dona maxsus texnikadan foydalangan holda, "JAYRON" aksilterror kimyoviy va biologik mashqlari muvaffaqiyatli o‘tkazilib, unda 250 dan ortiq xuquq-tartibot idoralari tuzilmalari jangchilari va ixtisoslashtirilgan bo‘limlarning mutaxassislari bevosita ishtirok etdilar. 

"JAYRON" mashqlar ssenariysi tashkiliy -ishchi guruh tomonidan "ENCO" (Polsha) Yevropa kompaniyasi vakili bilan birgalikda ishlab chiqildi va u to‘rtta mantiqiy bog‘langan qismdan iborat bo‘lib, unga ko‘ra, kimyoviy va biologik vositalardan foydalangan holda terrorchilik tahdidi yuzaga kelgan taqdirda, davlat tuzilmalarining o‘zaro hamjihatlik bilan munosabat bildirishi va muvofiqlashtirilgan harakatlarini namoyish etib berdi, jumladan: 

  • xavfli moddalarning mamlakatga olib kirilishi to‘g‘risida ma’lumot olish, chegaradan o‘tish joyida xavfli yuklarni aniqlash va uni yashirin ravishda kuzatib borish, yetkazib berish joyini (yashirin laboratoriyasini) aniqlash, bir vaqtning o‘zida tezkor shtabni tuzish va faoliyatini tashkil etish; 
  • laboratoriyani qo‘lga olish, tekshirish va zararsizlantirish, kutilmaganda xavfli moddalarni to‘kilib ketishi va ularni identifikatsiyalash, xavfli moddalar tarqaladigan joyni va insonlarni anjomlari bilan tozalash; 
  • boshqa sheriklari va ularning niyatlarini aniqlash, aholi zich joylashgan hududda terrorchilik hujumini amalga oshirishidan oldin ularni qo‘lga olish, dala sharoitida qo‘lbola portlash moslamasini (QPM) zararsizlantirish; 
  • yirik savdo- ko‘ngilochar markazining (SKM) kinoteatrida tayyorlanayotgan terrorchilik hujumini oldindan aniqlash - kordonni tashkil qilish va odamlarni kino zal va SKM dan evakuatsiya qilish, QPMni topish, qayta ishlash, olib chiqib ketish va zararsizlantirish. 

Shu bilan birga, barcha tadbirlar imkon qadar xaqiqatga yaqin shaklda tayyorlanib, unda amaldagi kuchlar va vositalar, shu jumladan robototexnika va maxsus o‘rgatilgan itlar hamda bir nafardan Afg‘oniston, Mo‘g‘uliston va Qirg‘izistondan kelgan mutaxassislar o‘yinchilar sifatida ishtirok etish uchun jalb etildi. Mashqlar Milliy gvardiya qo‘mondonining o‘rinbosari tomonidan boshqarib borildi va tadbirni Davlat sanoat xavfsizligi qo‘mitasi raisi v.b.  muvofiqlashtirib bordi.

Mashg‘ulotlarni borishini Birlashgan Millatlar Tashkiloti, Yevropa Ittifoqi, Shanxay hamkorlik tashkiloti MATT va boshqa tegishli xalqaro tashkilotlar vakillari, ilg‘or tajribalar Markazlarining beshta Mintaqaviy Kotibiyatlari rahbarlari va koordinatorlari, Yevropa, Afrika va Osiyoning 15 mamlakatidan ekspertlar, shuningdek, xavfsizlik va mudofa bo‘yicha Yevropa jurnalining muharriri va bir nafar jurnalisti tomonidan kuzatib borildi (jami, tahminan ellikka yaqin odam).

Avvaldan rejalashtirilgan aralash ssenariyga muvofiq, Milliy gvardiya, Davlat xavfsizlik xizmati, Davlat bojxona qo‘mitasi, Ichki ishlar vazirligi, Favqulodda vaziyatlar vazirligi va Sog‘liqni saqlash vazirligi tuzilmalarining birgalikdagi harakatlarini muvofiqlashtirish va boshqarishning izchilligi va ketma-ketligi aniq qilib ishlab chiqildi.

Mashg‘ulotlar davomida maxsus jihozlar, kuchlar va mutaxassislar kontingenti, ularni jihozlanishi bo‘yicha qisman namoyishlar, shuningdek Favqulodda vaziyatlar vazirligining Fuqaro mudofaasi instituti bilan tanishib chiqish ishlari tashkil etildi.

Mashg‘ulotlar yakuniga ko‘ra, yuqori professionallik va amaliy ko‘nikmalarni namoyish etishda alohida namuna ko‘rsatgan o‘yinchilarga (mashg‘ulotlar qatnashchilariga) sovg‘alar va sertifikatlarni topshirish marosimi bo‘lib o‘tdi.

Shu yilning 15 noyabr kuni “WYNDHAM” mehmonxonasida mashg‘ulotlarning natijalari sarhisob qilindi va mashg‘ulotlarda ishtirok etgan, yuqorida ko‘rsatilgan xorijiy kuzatuvchilar hamda mashg‘ulotlarda qatnashgan O‘zbekiston Respublikasining vazirlik va idoralari vakillari ishtirokida baholash yig‘ilishi bo‘lib o‘tdi.

Xususan, Tristan Simonart - kimyoviy, biologik, radiologik va yadroviy tahdidlar xavfini kamaytirish bo‘yicha Yevropa Ittifoqining ilg‘or tajribalar Markazlarini Rivojlantirish Tashabbusi Koordinatori, Mintaqaviy kotibiyatlar rahbarlari: Elhaj Lamin - Shimoliy Afrika va Saxel uchun, Muhammad Salami - Afrika Atlantika jabhasi uchun, Ronaldu Akino - Janubi-Sharqiy Osiyo,  Xusseyn Al-Xarti- Fors ko‘rfazi uchun, Mari Lursmanashvili - sharqiy va Janubi-Sharqiy Yevropa uchun Ilza Van Mexelen - Belgiyaning XBRYa Inqiroz Markazining koordinatori, Emmanuel Grave - Qirg‘iziston Respublikasidagi Yevropa delegatsiyasining Terrorizm va xavfsizlikka qarshi kurash bo‘yicha maslahatchisi, Zbignev Kranodebski - “ENCO” maslahat kompaniyasi vakili, Xartmut Byul - YeI xavfsizlik va mudofaa jurnalining bosh muharriri, Bashiruddin Noormal- Afg‘oniston jamoatchilik sog‘lig‘ini saqlash Milliy instituti direktori, Faxim Taxir - Pokiston sog‘liqni saqlash Milliy instituti rahbari va boshqa mutaxassislar “JAYRON” mashg‘ulotlarini tashkil etilishi va o‘tkazilishini yuqori baholadilar, ba’zi tavsiyalarni berishdi hamda xuddu shu kabi mashg‘ulotlarni mintaqaviy darajada tashkil etish yuzasidan taklif berishdi.